Hướng dẫn dùng AI

TypeScript giúp soát code AI viết, nếu bạn không để AI tắt nó

Viết TypeScript thay vì JavaScript là một cách rất hiệu quả để soát code do AI viết: trình biên dịch đọc từng dòng và báo khi một hàm nhận sai kiểu dữ liệu, trước khi bạn chạy chương trình. Nhưng mô hình cũng biết cách làm cho trình biên dịch im lặng: thêm any, ép kiểu bằng as, hay đặt một dấu chấm than sau giá trị có thể rỗng. Bài này giải thích ba lối thoát đó theo TypeScript Handbook, chạy thử bằng tsc bản 7 và Node.js để thấy kiểu không bảo vệ gì lúc chạy, và chỉ cách kiểm dữ liệu từ bên ngoài cho đúng.

Ý chính
  • Từ TypeScript 6.0, strict bật mặc định; tsc báo lỗi khi tham số không có kiểu mà cũng không suy ra được.
  • any tắt mọi kiểm kiểu cho giá trị đó; as và dấu ! chỉ bảo trình biên dịch tin bạn, bị xóa khi biên dịch và không kiểm gì lúc chạy.
  • Dữ liệu từ JSON, API, ô nhập nên để kiểu unknown, rồi kiểm bằng một hàm kiểm kiểu trước khi dùng.
  • Khi AI sửa lỗi kiểu bằng any, as hay !, hỏi lại: lỗi đó báo điều gì đúng về dữ liệu?

Code trong bài là TypeScript; phần kiểm viết bằng Python, chạy tsc bản 7.0.2 và Node.js 24 trên chính hai tệp TypeScript. Dữ liệu đơn hàng trong code là giả lập.

TypeScript là người soát code miễn phí

TypeScript là JavaScript cộng thêm kiểu. Bạn khai báo một đơn hàng có mã là chuỗi, số lượng là số, giá là số; trình biên dịch tsc kiểm mọi chỗ dùng đơn hàng có đúng như vậy không. Với code do AI viết, đó là lớp soát tự động rất đáng giá: mô hình hay gọi nhầm tên thuộc tính, quên một trường hợp rỗng, truyền chuỗi vào chỗ cần số. Những lỗi đó tsc báo ngay, kèm số dòng.

Với các bẫy trong bài viết JavaScript cùng AI, TypeScript bắt được một phần. Thử với tsc 7.0.2: so một biến kiểu chuỗi với một biến kiểu số bị báo lỗi TS2367 vì hai kiểu không giao nhau; dùng một Promise làm điều kiện if mà quên await bị báo lỗi TS2801. Nhưng forEach với hàm async thì tsc không báo; chỗ đó cần thêm công cụ soát như ESLint. Và lớp soát nào cũng chỉ có tác dụng khi nó còn bật. Và code do AI viết hay có đúng những thứ tắt nó đi.

Strict nay bật mặc định

Trang tham chiếu tsconfig mô tả cờ strict bật cả một họ kiểm chặt, cho bảo đảm mạnh hơn về tính đúng của chương trình. Ghi chú phát hành TypeScript 6.0 cho biết strict nay mặc định là true: đa số dự án mới muốn bật, nên nếu trước đây bạn dựa vào mặc định là false thì phải tự ghi strict là false trong tsconfig.json.

Hệ quả thực tế: code AI viết theo kiểu cũ, với hàm không khai kiểu tham số, nay báo lỗi khi biên dịch bằng tsc mới. Đó là điều tốt. Đừng để AI "sửa" bằng cách tắt strict hay thêm any khắp nơi.

Lối thoát 1: any

Handbook ghi khi một giá trị có kiểu any, bạn truy cập được mọi thuộc tính của nó, gọi nó như hàm, gán nó cho bất cứ kiểu nào; dùng any là tắt mọi kiểm kiểu tiếp theo cho giá trị đó. Handbook cũng nói khi bạn không ghi kiểu và TypeScript không suy ra được, trình biên dịch thường mặc định là any, và cờ noImplicitAny, nằm trong họ strict, biến trường hợp đó thành lỗi.

Mô hình hay dùng any ở hai chỗ: dữ liệu từ JSON.parse, mà TypeScript coi là any, và khi muốn một lỗi kiểu biến mất. Mỗi any là một lỗ trong lưới soát.

Lối thoát 2: as

Ép kiểu bằng as, như "coi dữ liệu này là đơn hàng", không đổi dữ liệu. Handbook nhắc: ép kiểu bị xóa khi biên dịch, nên không có kiểm tra nào lúc chạy; nếu ép sai, sẽ không có lỗi hay giá trị null nào được tạo ra. Nghĩa là nếu API trả số lượng dạng chuỗi "2", as vẫn cho qua, và lỗi nổ ra ở một chỗ xa hơn nhiều.

Lối thoát 3: dấu chấm than

Đặt dấu ! sau một giá trị là nói với trình biên dịch "giá trị này không bao giờ là null hay undefined". Handbook ghi nó không đổi hành vi lúc chạy, nên chỉ được dùng khi bạn biết chắc. Code AI hay đặt ! sau lời gọi find() hay getElementById() để hết báo lỗi, đúng ở những chỗ giá trị có thể không tồn tại.

Chạy thử: kiểu không bảo vệ gì lúc chạy

Tệp đầu tiên viết theo kiểu AI hay viết: một hàm không khai kiểu tham số, dữ liệu JSON được ép thành đơn hàng bằng as, và một lời gọi find() có dấu !.

// Đoạn TypeScript giả lập theo kiểu AI hay viết: "chạy được" nhờ any, as và dấu !, nhưng kiểu không bảo vệ gì.
interface DonHang {
  ma: string;
  soLuong: number;
  gia: number;
}

// 1. Tham số không khai kiểu: với strict (mặc định từ TypeScript 6.0), tsc báo lỗi ngầm định any.
function tongTien(ds) {
  return ds.reduce((t, d) => t + d.soLuong * d.gia, 0);
}

// 2. "as" chỉ bảo trình biên dịch tin bạn; dữ liệu thật vẫn có soLuong là chuỗi.
const duLieu = JSON.parse('{"ma": "A1", "soLuong": "2", "gia": 50000}');
const don = duLieu as DonHang;
console.log("soLuong + 1 =", JSON.stringify(don.soLuong + 1));

// 3. Dấu ! bảo trình biên dịch giá trị không bao giờ là undefined; lúc chạy thì có.
const timThay = [don].find((d) => d.ma === "B2")!;
try {
  console.log(timThay.gia);
} catch (e) {
  console.log("Lỗi lúc chạy:", (e as Error).name);
}
console.log("tongTien =", tongTien([don]));

Chạy tsc bản 7.0.2 không kèm cờ nào, nghĩa là strict đang bật theo mặc định: tsc báo đúng ba lỗi TS7006 ở dòng 9 và 10, cho ba tham số ds, t, d ngầm định là any. Hai lối thoát còn lại, as và dấu !, thì tsc không báo gì.

Node.js 24 chạy thẳng được tệp .ts. Tài liệu Node ghi nó thay phần cú pháp kiểu bằng khoảng trắng và không kiểm kiểu, nên chương trình vẫn chạy dù tsc báo lỗi. Kết quả: số lượng cộng 1 ra chuỗi "21" thay vì số 3, vì dữ liệu thật có số lượng là chuỗi; đọc giá của đơn tìm được gây lỗi TypeError, vì không có đơn B2 dù dấu ! hứa là có. Tổng tiền thì vẫn đúng 100.000, vì phép nhân tự đổi chuỗi thành số; một lỗi kiểu không phải lúc nào cũng lộ ra ở chỗ bạn nhìn.

Tệp thứ hai là bản đã sửa: khai kiểu đầy đủ, dữ liệu JSON để kiểu unknown, một hàm laDonHang kiểm từng trường lúc chạy, và xử lý trường hợp không tìm thấy thay vì dùng !.

// Bản đã sửa: khai kiểu rõ, kiểm dữ liệu từ bên ngoài lúc chạy, xử lý trường hợp không tìm thấy.
interface DonHang {
  ma: string;
  soLuong: number;
  gia: number;
}

function tongTien(ds: DonHang[]): number {
  return ds.reduce((t, d) => t + d.soLuong * d.gia, 0);
}

// Hàm kiểm kiểu lúc chạy: dữ liệu từ JSON, API, ô nhập là "unknown" cho tới khi kiểm xong.
function laDonHang(x: unknown): x is DonHang {
  if (typeof x !== "object" || x === null) return false;
  const o = x as Record<string, unknown>;
  return typeof o.ma === "string" && typeof o.soLuong === "number" && typeof o.gia === "number";
}

const duLieu: unknown = JSON.parse('{"ma": "A1", "soLuong": "2", "gia": 50000}');
if (!laDonHang(duLieu)) {
  console.log("Dữ liệu sai dạng, không xử lý");
} else {
  console.log("tongTien =", tongTien([duLieu]));
}

const dung: unknown = JSON.parse('{"ma": "A1", "soLuong": 2, "gia": 50000}');
const ds: DonHang[] = laDonHang(dung) ? [dung] : [];
const timThay = ds.find((d) => d.ma === "B2");
console.log(timThay === undefined ? "Không có đơn B2" : timThay.gia);
console.log("tongTien =", tongTien(ds));

Bản này qua tsc không lỗi. Khi chạy, dữ liệu có số lượng dạng chuỗi bị từ chối kèm thông báo; dữ liệu đúng dạng được tính tổng 2 nhân 50.000 bằng 100.000; tìm đơn B2 không thấy thì in "Không có đơn B2". Phần kiểm đi kèm chạy cả tsc lẫn Node.js trên hai tệp và so từng dòng với kết quả tính tay.

Ba lối thoát của kiểu Theo TypeScript Handbook, chạy thử bằng tsc 7.0.2 anyTắt mọikiểm kiểu asKhông kiểmlúc chạy Dấu !Không đổihành vi lúc chạy unknown + kiểmDữ liệu ngoài:kiểm rồi mới dùng Kiểu chỉ bảo vệ khi bạn không tắt nó
Ba lối thoát của kiểu anyTắt mọikiểm kiểu asKhông kiểmlúc chạy Dấu !Không đổihành vi lúc chạy unknown + kiểmDữ liệu ngoài:kiểm rồi mới dùng Kiểu chỉ bảo vệ khi bạn không tắt nó
Hình 1. Ba lối thoát khỏi kiểm kiểu trong code TypeScript do AI viết: any tắt mọi kiểm kiểu, as không kiểm lúc chạy, dấu ! không đổi hành vi lúc chạy. Cách đúng là để dữ liệu từ bên ngoài ở kiểu unknown và kiểm rồi mới dùng.

Kiểm dữ liệu từ bên ngoài

Kiểu trong TypeScript mô tả điều bạn tin về dữ liệu; nó không làm cho dữ liệu đúng như vậy. Mọi thứ đi vào từ bên ngoài chương trình, như JSON từ API, nội dung tệp, ô nhập, biến môi trường, nên được coi là chưa biết cho tới khi kiểm. Cách làm trong bài:

  1. Để kiểu là unknown. Khác any, TypeScript không cho bạn dùng một giá trị unknown khi chưa kiểm.
  2. Viết một hàm kiểm kiểu trả về "x is DonHang": kiểm x là đối tượng, khác null, rồi kiểm từng trường đúng kiểu.
  3. Chỉ dùng dữ liệu bên trong nhánh đã kiểm.

Với dữ liệu phức tạp, nhiều dự án dùng thư viện mô tả lược đồ để sinh hàm kiểm thay vì viết tay. Dù dùng cách nào, chỉ cần kiểm ở chỗ dữ liệu đi vào; bên trong chương trình, kiểu đã được tsc bảo đảm.

Làm việc với AI trong dự án TypeScript

  • Để tsc chạy thường xuyên. Dán nguyên văn lỗi tsc cho AI, kèm mã lỗi như TS7006, và yêu cầu sửa mà không dùng any, as hay !.
  • Đọc diff tìm ba lối thoát. Khi AI trả code sửa lỗi kiểu, tìm chữ any, chữ as và dấu ! mới xuất hiện. Mỗi chỗ là một câu hỏi: lỗi kiểu kia đang báo điều gì đúng?
  • Đưa kiểu cho AI. Dán các interface của dự án vào yêu cầu. Mô hình viết code khớp kiểu tốt hơn hẳn khi biết kiểu, thay vì tự đoán tên trường.
  • Đừng tắt strict. Nếu dự án cũ có quá nhiều lỗi khi bật strict, sửa dần từng tệp thay vì tắt cho cả dự án.

Khi cần chuyển một dự án JavaScript sang TypeScript, bài chuyển code bằng AI có cách chia nhỏ và soát kết quả.

Ví dụ: trang đặt món cho câu lạc bộ

Nhóm bạn làm trang đặt đồ ăn cho buổi sinh hoạt câu lạc bộ bằng TypeScript. AI viết phần đọc danh sách món từ một tệp JSON, ép thành mảng món bằng as, và tìm món theo mã bằng find() có dấu !. Mọi thứ qua tsc. Đến ngày dùng thật, một bạn sửa tệp JSON, ghi giá một món là "25.000" dạng chuỗi; trang tính tổng ra một chuỗi dài vô nghĩa. Một bạn khác chọn món đã bị xóa khỏi danh sách; trang trắng xóa vì lỗi TypeError. Cả nhóm sửa theo đúng ba bước ở trên: đọc JSON thành unknown, viết hàm kiểm món, xử lý trường hợp không tìm thấy. Từ đó, dữ liệu sai bị báo rõ ràng thay vì làm hỏng cả trang.

Cẩn thận
  • Để AI sửa lỗi kiểu bằng cách thêm any.
  • Ép dữ liệu từ JSON hay API bằng as mà không kiểm.
  • Đặt dấu ! sau find() hay getElementById() chỉ để hết báo lỗi.
  • Tắt strict cho cả dự án vì có nhiều lỗi.
  • Chạy được bằng Node.js rồi coi như code đúng kiểu; Node không kiểm kiểu.
  • Tin rằng có kiểu thì dữ liệu lúc chạy chắc chắn đúng.

Câu hỏi thường gặp

any trong TypeScript nguy hiểm thế nào?

any tắt mọi kiểm kiểu cho giá trị đó, nên lỗi dùng sai không còn bị báo.

as trong TypeScript có kiểm dữ liệu không?

Không; ép kiểu bị xóa khi biên dịch, không có kiểm tra nào lúc chạy.

TypeScript có bật strict mặc định không?

Có, từ TypeScript 6.0 strict mặc định là true.

Làm sao kiểm dữ liệu JSON trong TypeScript?

Để kiểu unknown, viết hàm kiểm từng trường, chỉ dùng dữ liệu sau khi kiểm.

Node.js chạy tệp .ts có kiểm kiểu không?

Không; Node bỏ phần kiểu rồi chạy, muốn kiểm phải chạy tsc.

Học tiếp

Nếu bạn muốn học Python và AI bài bản cùng giảng viên, tham khảo khóa học AI của Big-O Coding.

Muốn học bài bản cùng giảng viên?

Khóa AI – Introduction to Machine Learning: nền tảng Máy học từ thuật toán cơ bản đến Neural Networks và LLM, học bằng Python. Học thử buổi 1 miễn phí.

Xem Khóa AI

Nguồn tham khảo

Chia sẻ: Facebook LinkedIn
Nhắn Zalo tư vấnZalo Gọi 0937 401 483