- IOAI là kỳ thi khoa học quốc tế về AI cho học sinh phổ thông. Theo quy chế, mỗi quốc gia, vùng lãnh thổ gửi một đội gồm tối đa bốn thí sinh và một trưởng đoàn; thí sinh không quá 20 tuổi tính đến ngày 1/7 của năm thi.
- Chương trình thi 2027 (bản trên trang chính thức, đọc ngày 11/11/2026) có 69 mục con trong năm phần, mỗi mục xếp loại lý thuyết, thực hành, hoặc cả hai. Phần lớn là thực hành: dùng thư viện để giải bài toán và đọc kết quả.
- IOAI 2027 tại Singapore, 4 đến 10/7/2027. Theo lịch chính thức, hạn vòng quốc gia là 1/4/2027 và đội tuyển chốt ngày 15/4/2027.
- Việt Nam có tên trong danh sách các quốc gia sáng lập, tức đã dự kỳ đầu tiên năm 2024.
Bài này dựa trên trang chính thức ioai-official.org, gồm chương trình thi 2027, quy chế (Regulations) và lịch IOAI 2027, đọc ngày 11/11/2026. Quy chế IOAI ghi không được sao chép lại nội dung khi chưa có đồng ý, nên bài chỉ tóm tắt các điểm chính và dẫn về bản gốc.
IOAI là gì
Trang chính thức giới thiệu IOAI là kỳ Olympic khoa học quốc tế về trí tuệ nhân tạo dành cho học sinh trung học, đồng thời hỗ trợ các kỳ thi khu vực và các kỳ thi AI quốc gia trên thế giới. Theo quy chế, kỳ đầu tiên diễn ra tại Burgas, Bulgaria, từ 8 đến 15/8/2024, với 41 đội từ 32 quốc gia và vùng lãnh thổ, thi hai vòng: vòng khoa học (học máy, xử lý ngôn ngữ tự nhiên, thị giác máy tính) và vòng thực hành (AI và nghệ thuật). Danh sách các quốc gia sáng lập, tức đã dự kỳ đầu tiên, có Việt Nam.
Trang chủ ghi kỳ thứ 3 năm 2026 tổ chức tại Astana, Kazakhstan đã kết thúc, và kỳ thứ 4 sẽ tổ chức tại Singapore từ 4 đến 10/7/2027, do AI Singapore và Đại học Công nghệ Nanyang đăng cai.
Ai được dự thi
Theo quy chế IOAI:
- Mỗi quốc gia, vùng lãnh thổ được công nhận gửi một đội, gồm tối đa bốn thí sinh và một trưởng đoàn; mỗi năm Ban điều hành quyết định có cho đội thứ hai hay không.
- Thí sinh không quá 20 tuổi vào ngày 1/7 của năm thi, và đang học chính quy bậc tiểu học hoặc trung học tính đến ngày 1/12 của năm trước kỳ thi (với học sinh học tại nhà thì chưa có bằng tốt nghiệp trung học).
- Thí sinh nên được chọn dựa trên kết quả các kỳ thi cấp quốc gia về AI, tin học, toán và các môn liên quan.
Về vòng quốc gia, trang National OAI của IOAI gợi ý bốn giai đoạn: hai vòng trắc nghiệm trực tuyến (Ignite, Orient), một bài phân tích dữ liệu làm trong một tuần (Advance), và giai đoạn bồi dưỡng chuyên sâu (Immerse); cách chọn đội cụ thể do mỗi quốc gia quyết định. Ở Việt Nam, trang Vòng Quốc gia của IOAI Việt Nam ghi Viện nghiên cứu Khoa học Giáo dục Sáng tạo (RICE) được Ủy ban Quốc tế chỉ định tuyển chọn thành viên; xem thông tin đăng ký và liên hệ trên trang đó.
Chương trình thi 2027
Tài liệu IOAI 2027 Syllabus nói Ủy ban Khoa học Quốc tế cập nhật chương trình mỗi năm. Mỗi mục được xếp vào một trong ba loại: lý thuyết (hiểu vì sao, ưu tiên rộng hơn sâu), thực hành (biết dùng thư viện, gọi phương pháp trên dữ liệu và đọc kết quả; ví dụ không cần mổ xẻ bên trong bộ tối ưu Adam nhưng phải biết khi nào và cách dùng), hoặc cả hai. Mục không có trong danh sách coi như ngoài chương trình.
| Phần | Số mục con | Ví dụ |
|---|---|---|
| 1. Nền tảng và học máy cổ điển | 29 | Python, NumPy, pandas, scikit-learn, PyTorch; hồi quy, cây quyết định, SVM, k-means, PCA; đánh giá mô hình; lệnh Linux, Git, làm việc qua SSH |
| 2. Mạng nơ-ron và học sâu | 18 | Lan truyền ngược, hàm mất mát, MLP, embedding, attention, Transformer, Adam, BatchNorm, tinh chỉnh |
| 3. Thị giác máy tính | 10 | Lớp tích chập, phân loại ảnh, phát hiện vật thể (YOLO, SSD, DETR), U-Net, CLIP, mô hình khuếch tán |
| 4. Ngôn ngữ và âm thanh | 8 | Phân loại văn bản, mô hình ngôn ngữ, mô hình mở và mô hình qua API, Whisper |
| 5. Cơ bản về học tăng cường | 4 | Vòng lặp tác tử, môi trường; hàm giá trị; Q-learning, DQN, REINFORCE |
Trong 69 mục, chỉ một mục thuần lý thuyết (quá khớp, dưới khớp); còn lại là thực hành hoặc cả hai. Phần học tăng cường được chương trình mô tả là giới thiệu nhẹ nhàng năm 2027, kèm gợi ý đọc các mục cụ thể trong sách Reinforcement Learning: An Introduction của Sutton và Barto.
Lịch IOAI 2027
Theo trang IOAI 2027 Timeline (11/11/2026):
- Đăng ký sớm: 5/11/2026 đến 31/1/2027; đăng ký thường: 1/2 đến 1/4/2027; đăng ký muộn: 1/4 đến 1/5/2027.
- Hạn vòng quốc gia: 1/4/2027. Đội tuyển quốc gia chốt: 15/4/2027, mỗi quốc gia một đội.
- Kỳ thi tại Singapore: 4 đến 10/7/2027.
Vì vậy học sinh muốn vào đội phải đạt trình độ cao từ trước vòng quốc gia (quý 1/2027), không phải trước tháng 7.
Chia thời gian ôn theo chương trình
Đoạn Python dưới đây chia số tuần ôn theo năm phần của chương trình, dựa trên số mục con mỗi phần; mục loại "cả hai" được tính nặng gấp rưỡi vì phải học cả lý thuyết lẫn thực hành (đây là giả định của bài, bạn tự chỉnh). Hai tuần cuối dành cho làm đề thử.
"""Chia thời gian ôn IOAI theo chương trình thi (syllabus) IOAI 2027.
Số mục con theo từng phần đếm từ tệp IOAI_Syllabus.pdf trên ioai-official.org (đọc ngày 11/11/2026).
Mỗi mục được xếp loại Theory (lý thuyết), Practice (thực hành) hoặc Both (cả hai). Ở đây mục "Both" được tính
nặng gấp rưỡi vì phải học cả hai mặt; đó là giả định của bài viết, bạn tự chỉnh.
"""
from datetime import date, timedelta
# phần: (số mục Theory, Practice, Both)
SYLLABUS = {
"1. Nền tảng và học máy cổ điển": (1, 18, 10),
"2. Mạng nơ-ron và học sâu": (0, 7, 11),
"3. Thị giác máy tính": (0, 9, 1),
"4. Xử lý ngôn ngữ và âm thanh": (0, 6, 2),
"5. Cơ bản về học tăng cường": (0, 1, 3),
}
NGAY_THI = date(2027, 7, 4) # IOAI 2027 tại Singapore, 4-10/7/2027 (trang chính thức)
def trong_so(t, p, b, he_so_both=1.5):
return t + p + he_so_both * b
def chia_tuan(so_tuan, he_so_both=1.5):
"""Chia số tuần theo trọng số, phương pháp số dư lớn nhất để tổng đúng bằng so_tuan."""
w = {k: trong_so(*v, he_so_both) for k, v in SYLLABUS.items()}
tong = sum(w.values())
tho = {k: so_tuan * x / tong for k, x in w.items()}
phan = {k: int(x) for k, x in tho.items()}
con = so_tuan - sum(phan.values())
for k in sorted(tho, key=lambda k: tho[k] - phan[k], reverse=True)[:con]:
phan[k] += 1
return phan
def ke_hoach(bat_dau, tuan_thi_thu=2):
so_tuan = (NGAY_THI - bat_dau).days // 7 - tuan_thi_thu
phan = chia_tuan(so_tuan)
dong, d = [], bat_dau
for k, n in phan.items():
cuoi = d + timedelta(weeks=n) - timedelta(days=1)
dong.append(f"{d.strftime('%d/%m/%Y')} - {cuoi.strftime('%d/%m/%Y')} {n:>2} tuần {k}")
d = cuoi + timedelta(days=1)
dong.append(f"{d.strftime('%d/%m/%Y')} trở đi {tuan_thi_thu} tuần làm đề thử, ôn chỗ yếu")
return so_tuan, dong
def chay_thu():
tong_muc = sum(sum(v) for v in SYLLABUS.values())
so_tuan, dong = ke_hoach(date(2026, 11, 16))
kq = [f"Syllabus IOAI 2027: {tong_muc} mục con; {so_tuan} tuần ôn + 2 tuần làm đề thử"] + dong
print("\n".join(kq))
return kq
if __name__ == "__main__":
chay_thu()
Bắt đầu từ 16/11/2026 và tính tới ngày thi, có 30 tuần ôn và 2 tuần làm đề thử: 12 tuần cho nền tảng và học máy cổ điển, 9 tuần cho học sâu, 4 tuần cho thị giác máy tính, 3 tuần cho ngôn ngữ và âm thanh, 2 tuần cho học tăng cường. Với học sinh cần qua vòng quốc gia trước 1/4/2027, hãy dồn phần 1 và 2 lên trước và rút ngắn tương ứng.
Ôn bằng tài liệu nào
Gắn với từng phần của chương trình:
- Phần 1: Python, NumPy, pandas, matplotlib theo bài Python cho AI; học máy cổ điển với một khóa như Machine Learning Specialization hay CS50 AI (xem tài liệu học AI miễn phí); chương trình còn có lệnh Linux cơ bản, Git và làm việc trên máy chủ qua SSH, nên luyện cả các kỹ năng này.
- Phần 2: Karpathy Zero to Hero cho lan truyền ngược và Transformer; Dive into Deep Learning cho phần thực hành PyTorch.
- Phần 3 và 4: các khóa của Hugging Face về thị giác và âm thanh, thư viện transformers và mô hình có sẵn; chương trình nhấn mạnh dùng mô hình huấn luyện trước.
- Phần 5: các mục chương trình chỉ định trong sách Sutton và Barto.
- Đề mẫu: trang National OAI khuyên dùng các bài thi có trên trang IOAI làm cơ sở chọn đội; đây cũng là tài liệu ôn sát nhất.
Học sinh đã quen thi học sinh giỏi Tin có lợi thế về lập trình, nhưng IOAI khác: phần lớn là làm việc với dữ liệu và mô hình, đánh giá bằng chỉ số, không phải tìm thuật toán tối ưu. Cách dùng AI đúng khi ôn thi có trong bài AI ôn thi HSG Tin.
- Ôn theo danh sách chủ đề trên mạng thay vì chương trình chính thức của năm thi.
- Chỉ học lý thuyết, trong khi phần lớn mục là thực hành với thư viện.
- Bỏ qua kỹ năng nền như Git, lệnh Linux, làm việc qua SSH dù chương trình có ghi.
- Ôn theo ngày thi quốc tế mà quên hạn vòng quốc gia sớm hơn nhiều.
- Sao chép, đăng lại nguyên văn quy chế IOAI, trong khi quy chế ghi cần được đồng ý trước.
Câu hỏi thường gặp
Học sinh lớp 10 có dự thi được không?
Quy chế xét tuổi (không quá 20 tuổi vào 1/7 năm thi) và việc đang học phổ thông, không giới hạn lớp. Việc được chọn vào đội phụ thuộc vòng quốc gia của mỗi nước.
IOAI khác thi học sinh giỏi Tin học thế nào?
Thi Tin học chấm thuật toán và độ phức tạp; IOAI chấm khả năng xử lý dữ liệu, chọn và huấn luyện mô hình, đọc kết quả. Kỹ năng lập trình dùng chung, nhưng cần học thêm học máy và học sâu.
Cần máy mạnh để ôn không?
Phần 1 chạy tốt trên máy thường. Phần học sâu có thể dùng dịch vụ notebook trên mây có GPU miễn phí với giới hạn.
Tìm đề các năm trước ở đâu?
Trên trang chính thức ioai-official.org; trang National OAI khuyên dùng các bài trên trang IOAI làm cơ sở ôn và chọn đội.
Học tiếp
- Toàn cảnh tài liệu học AI theo bậc: tài liệu học AI miễn phí.
- Nền Python, NumPy, pandas cho phần 1: Python cho AI.
- Dùng AI đúng cách khi ôn thi: AI ôn thi HSG Tin.
Nếu bạn muốn học Python và AI bài bản cùng giảng viên, tham khảo khóa học AI của Big-O Coding.
Khóa AI – Introduction to Machine Learning: nền tảng Máy học từ thuật toán cơ bản đến Neural Networks và LLM, học bằng Python. Học thử buổi 1 miễn phí.
