Hướng dẫn dùng AI

Prompt soạn câu hỏi phỏng vấn: tuyển thành viên câu lạc bộ, nhóm dự án cho công bằng

Đến mùa tuyển thành viên, ban điều hành câu lạc bộ hay trưởng nhóm dự án phải phỏng vấn hàng chục bạn trong vài buổi tối. Không chuẩn bị trước, mỗi người phỏng vấn hỏi một kiểu, chấm theo cảm tình, và bạn được chọn thường là bạn nói chuyện hợp nhất chứ chưa chắc là bạn hợp việc nhất. Phỏng vấn có cấu trúc, tức hỏi mọi ứng viên cùng một bộ câu và chấm theo phiếu, khắc phục điều đó, và AI giúp soạn bộ câu hỏi rất nhanh. Bài này đưa bốn prompt mẫu viết đầy đủ, cách sửa prompt và một đoạn Python soát bộ câu hỏi trước buổi phỏng vấn.

Ý chính
  • Phỏng vấn có cấu trúc: hỏi mọi ứng viên cùng câu, cùng thứ tự, chấm theo phiếu; hướng dẫn của bang Massachusetts cho rằng cách này khách quan hơn và dự đoán kết quả làm việc tốt hơn hỏi tự do.
  • Bắt đầu từ vài năng lực vai trò thật sự cần, rồi mới nhờ AI soạn câu hỏi hành vi và tình huống cho từng năng lực.
  • Mỗi câu có thang điểm mô tả rõ các mức, để những người phỏng vấn khác nhau chấm giống nhau.
  • Chỉ hỏi điều liên quan tới công việc; không hỏi tuổi, chuyện tình cảm, tôn giáo, quê quán, sức khỏe.

Code trong bài là Python, chỉ dùng thư viện chuẩn; phần kiểm dùng thêm thư viện jsonschema bản 4.26.0. Câu lạc bộ và bộ câu hỏi trong ví dụ là giả lập.

Phỏng vấn có cấu trúc là gì

Trang hướng dẫn phỏng vấn có cấu trúc của phòng nhân sự bang Massachusetts, Mỹ, mô tả một buổi phỏng vấn có cấu trúc gồm: hội đồng phỏng vấn, câu hỏi chuẩn bị trước dựa trên mô tả công việc, câu hỏi dành cho ứng viên ở cuối, và phiếu chấm. Trang trích ý rằng hỏi cùng câu theo cùng thứ tự giúp người phỏng vấn thu được thông tin cùng loại, trong bối cảnh giống nhau, và nhờ vậy đối xử nhất quán với ứng viên, tránh đánh giá vội. Trang cũng ghi phỏng vấn có cấu trúc chặt chẽ dự đoán thành công trong công việc chính xác hơn cách hỏi tự do.

Về câu hỏi, hướng dẫn này khuyên: tập trung vào năng lực liên quan tới công việc; chỉ đánh giá những gì cần có từ trước, không đánh giá kỹ năng sẽ được học khi vào việc; và dùng câu hỏi mở dạng hành vi, để ứng viên kể ví dụ cụ thể về cách họ đã xử lý tình huống tương tự. Kinh nghiệm cũ là chỉ báo tốt cho cách làm việc sau này.

Với câu lạc bộ sinh viên, quy mô nhỏ hơn nhiều, nhưng ý tưởng giữ nguyên: thống nhất trước hỏi gì và chấm thế nào. Nếu bạn ở phía ứng viên, bài phương pháp STAR trả lời câu hỏi hành vi là bài dành cho bạn.

Prompt 1: xác định năng lực cần đánh giá

Câu lạc bộ [tên] tuyển [vai trò, ví dụ: thành viên ban kỹ thuật]. Công việc thực tế của vai trò này:
- [liệt kê 3-5 việc cụ thể sẽ làm trong học kỳ]
Thời gian cam kết: [số giờ mỗi tuần]. Những gì sẽ được đào tạo khi vào: [liệt kê].
Đề xuất 3 đến 4 năng lực cần có TỪ TRƯỚC để làm tốt các việc trên.
Với mỗi năng lực: định nghĩa một câu, và việc nào trong danh sách cần năng lực đó.
Không đưa vào năng lực sẽ được đào tạo, không đưa ngoại hình, tính cách chung chung hay hoàn cảnh cá nhân.

Dòng "những gì sẽ được đào tạo" giúp loại bỏ câu hỏi kiểm kỹ năng mà câu lạc bộ đằng nào cũng dạy, đúng như lời khuyên của hướng dẫn trên.

Prompt 2: soạn câu hỏi và thang điểm

Với mỗi năng lực đã chốt, soạn 2 câu hỏi: một câu hành vi (kể lại việc đã xảy ra) và một câu tình huống (nếu gặp tình huống này thì làm gì).
Câu hỏi phải mở, không trả lời được bằng có hoặc không, và gắn với công việc thật của câu lạc bộ.
Với mỗi câu, viết thang điểm ba mức: 1 (yếu), 3 (đạt), 5 (tốt), mỗi mức mô tả một câu trả lời cụ thể trông như thế nào.
Không hỏi tuổi, tình cảm, gia đình, tôn giáo, quê quán, sức khỏe, thu nhập.
Chỉ trả về một mảng JSON, mỗi phần tử:
{"nang_luc": "...", "loai": "hanh_vi" | "tinh_huong", "cau_hoi": "...", "thang_diem": {"1": "...", "3": "...", "5": "..."}}

Thang điểm mô tả cụ thể là phần quan trọng nhất của phỏng vấn có cấu trúc: "5: kể được ví dụ cụ thể, nói rõ mình đã làm gì và kết quả" giúp hai người phỏng vấn khác nhau cho cùng một điểm, còn "5: tốt" thì không.

Prompt 3: câu hỏi gợi mở thêm

Với mỗi câu hỏi hành vi ở trên, viết 2 câu hỏi gợi mở để dùng khi ứng viên trả lời chung chung,
ví dụ hỏi lại cụ thể vai trò của họ, hoặc kết quả đo được.
Câu gợi mở không được gợi ý câu trả lời đúng.

Câu gợi mở giúp người phỏng vấn đào sâu mà vẫn giữ cấu trúc: mọi ứng viên trả lời chung chung đều được hỏi lại cùng kiểu.

Prompt 4: phiếu chấm và hướng dẫn cho người phỏng vấn

Từ bộ câu hỏi JSON ở trên, tạo:
1. Phiếu chấm dạng bảng: Câu | Năng lực | Điểm (1/3/5) | Ghi chú bằng chứng (điều ứng viên đã nói).
2. Nửa trang hướng dẫn cho người phỏng vấn: hỏi đúng thứ tự, ghi bằng chứng trước rồi mới chấm, mỗi người chấm độc lập trước khi bàn,
   dành 5 phút cuối cho ứng viên hỏi lại.
Không thêm câu hỏi mới.

"Ghi bằng chứng trước rồi mới chấm" và "chấm độc lập trước khi bàn" giúp hạn chế việc một người nói to làm cả hội đồng nghiêng theo. Sau buổi phỏng vấn, biên bản họp chốt danh sách có thể soạn theo bài prompt viết biên bản họp.

Soát bộ câu hỏi bằng code

Đoạn Python dưới đây đọc bộ câu hỏi JSON theo khuôn của prompt 2 và kiểm: đúng khuôn, thang điểm đủ ba mức 1, 3, 5 có mô tả; mỗi năng lực cần đánh giá có ít nhất một câu và không có câu đánh giá năng lực ngoài danh sách; câu hỏi là câu mở; và câu hỏi không đụng tới chuyện ngoài công việc như tuổi, tình cảm, tôn giáo, quê quán, sức khỏe.

"""Soát bộ câu hỏi phỏng vấn có cấu trúc do AI soạn (cho người phỏng vấn: câu lạc bộ, nhóm dự án tuyển thành viên).

Khuôn mỗi câu: {"nang_luc": chuỗi, "loai": "hanh_vi"|"tinh_huong", "cau_hoi": chuỗi,
                "thang_diem": {"1": mô tả, "3": mô tả, "5": mô tả}}
Kiểm:
1. Đúng khuôn, thang điểm có đủ ba mức 1, 3, 5 với mô tả không rỗng.
2. Mỗi năng lực cần đánh giá có ít nhất một câu; không có câu cho năng lực ngoài danh sách.
3. Câu hỏi mở: không phải câu có hoặc không kiểu "Bạn có ... không?".
4. Không hỏi chuyện không liên quan tới công việc: tuổi, hôn nhân, con cái, tôn giáo, quê quán, sức khỏe, thu nhập gia đình
   (so trọn từ: "quên" không bị tính là "quê").
Chỉ dùng thư viện chuẩn. Bộ câu hỏi mẫu là giả lập.
"""
import json
import re

NGOAI_LE = ["tuổi", "kết hôn", "lập gia đình", "người yêu", "con cái", "có con chưa", "có con không", "tôn giáo",
            "theo đạo", "quê", "sức khỏe", "bệnh", "thu nhập", "bố mẹ làm"]


def dung_khuon(c):
    tg = c.get("thang_diem") if isinstance(c, dict) else None
    return (isinstance(c, dict) and set(c) == {"nang_luc", "loai", "cau_hoi", "thang_diem"}
            and c["loai"] in ("hanh_vi", "tinh_huong") and isinstance(c["cau_hoi"], str) and c["cau_hoi"].strip()
            and isinstance(c["nang_luc"], str) and isinstance(tg, dict) and set(tg) == {"1", "3", "5"}
            and all(isinstance(v, str) and v.strip() for v in tg.values()))


def la_cau_dong(cau):
    return bool(re.match(r"(?i)^\s*(bạn|em|anh|chị)\s+(có|đã từng|đã)\b.*\bkhông\s*\?\s*$", cau))


def soat(van_ban_json, nang_luc_can):
    bo = json.loads(van_ban_json)
    bao, da_co = [], set()
    for i, c in enumerate(bo, 1):
        cau = c.get("cau_hoi") if isinstance(c, dict) else None
        if isinstance(cau, str):  # câu ngoài công việc thì báo dù khuôn đúng hay sai
            bao += [f"câu {i}: hỏi chuyện ngoài công việc ({t})" for t in NGOAI_LE
                    if re.search(rf"\b{re.escape(t)}\b", cau.lower())]
        if not dung_khuon(c):
            bao.append(f"câu {i}: sai khuôn hoặc thang điểm thiếu mức")
            continue
        if c["nang_luc"] not in nang_luc_can:
            bao.append(f"câu {i}: năng lực '{c['nang_luc']}' không có trong danh sách cần đánh giá")
        da_co.add(c["nang_luc"])
        if la_cau_dong(c["cau_hoi"]):
            bao.append(f"câu {i}: câu hỏi đóng, trả lời được bằng có hoặc không")
    bao += [f"năng lực '{n}' chưa có câu hỏi" for n in nang_luc_can if n not in da_co]
    return bao


NANG_LUC = ["làm việc nhóm", "giải quyết vấn đề", "cam kết thời gian"]
BO_MAU = json.dumps([
    {"nang_luc": "làm việc nhóm", "loai": "hanh_vi",
     "cau_hoi": "Kể về một lần nhóm bạn bất đồng về cách làm. Bạn đã làm gì và kết quả ra sao?",
     "thang_diem": {"1": "Không nêu được ví dụ cụ thể", "3": "Có ví dụ, vai trò của bạn chưa rõ",
                    "5": "Ví dụ cụ thể, nêu rõ việc mình làm và kết quả"}},
    {"nang_luc": "giải quyết vấn đề", "loai": "tinh_huong",
     "cau_hoi": "Bạn có biết dùng Git không?",
     "thang_diem": {"1": "Không", "3": "Có", "5": "Thành thạo"}},
    {"nang_luc": "cam kết thời gian", "loai": "hanh_vi",
     "cau_hoi": "Năm nay bạn bao nhiêu tuổi và đã có người yêu chưa, có ảnh hưởng thời gian sinh hoạt không?",
     "thang_diem": {"1": "Bận", "5": "Rảnh"}},
    {"nang_luc": "ngoại hình", "loai": "hanh_vi", "cau_hoi": "Mô tả phong cách ăn mặc của bạn.",
     "thang_diem": {"1": "-", "3": "-", "5": "-"}},
], ensure_ascii=False)

if __name__ == "__main__":
    for dong in soat(BO_MAU, NANG_LUC):
        print(dong)

Với bộ mẫu bốn câu, chương trình báo: câu 2 "Bạn có biết dùng Git không?" là câu đóng; câu 3 hỏi tuổi và chuyện người yêu, lại có thang điểm thiếu mức 3; câu 4 đánh giá "ngoại hình", không có trong danh sách năng lực; và vì câu 3 sai khuôn, năng lực "cam kết thời gian" chưa có câu hỏi hợp lệ nào. Phần kiểm đi kèm viết riêng một JSON Schema cho khuôn câu hỏi, dùng thư viện jsonschema kiểm câu mẫu cùng sáu biến thể sai và so với kết quả của chương trình, rồi so danh sách báo lỗi với danh sách làm tay.

Phỏng vấn có cấu trúc Theo hướng dẫn của bang Massachusetts, đọc 12/11/2026 1. Năng lựcVài năng lựccần cho vai trò 2. Câu hỏiHành vi,tình huống 3. Thang điểmMức 1, 3, 5mô tả rõ 4. Phỏng vấnCùng câu,cùng thứ tự Chỉ hỏi điều liên quan tới công việc
Phỏng vấn có cấu trúc 1. Năng lựcVài năng lựccần cho vai trò 2. Câu hỏiHành vi,tình huống 3. Thang điểmMức 1, 3, 5mô tả rõ 4. Phỏng vấnCùng câu,cùng thứ tự Chỉ hỏi điều liên quan tới công việc
Hình 1. Bốn bước soạn phỏng vấn có cấu trúc với AI: chọn vài năng lực cần cho vai trò; soạn câu hỏi hành vi và tình huống; thang điểm 1, 3, 5 mô tả rõ; hỏi mọi ứng viên cùng câu, cùng thứ tự. Chỉ hỏi điều liên quan tới công việc.

Khi kết quả chưa đúng thì sửa prompt thế nào

  • Câu hỏi chung chung kiểu "Điểm mạnh của bạn là gì?". Yêu cầu mỗi câu gắn với một việc cụ thể trong danh sách công việc của vai trò.
  • Câu hỏi đóng. Thêm ví dụ một câu đóng và cách viết lại thành câu mở, như "Kể về một lần bạn dùng Git để sửa lỗi của nhóm".
  • Thang điểm chỉ có chữ "tốt", "khá". Yêu cầu mỗi mức mô tả nội dung câu trả lời, không phải nhận xét.
  • Câu hỏi đòi kiến thức sẽ được đào tạo. Nhắc lại danh sách đào tạo và yêu cầu loại bỏ.
  • Câu hỏi chạm chuyện riêng, như hoàn cảnh gia đình để đoán thời gian rảnh. Hỏi thẳng điều liên quan công việc thay thế: "Học kỳ này bạn dành được bao nhiêu giờ mỗi tuần cho câu lạc bộ?".
  • Bộ câu quá dài cho 15 phút. Giới hạn tổng số câu và thời gian dự kiến cho mỗi câu.

Công bằng với ứng viên

Cấu trúc tốt mà áp dụng không đều thì cũng mất tác dụng. Vài thói quen nhỏ giúp buổi phỏng vấn công bằng hơn. Báo trước cho mọi ứng viên cùng một thông tin: buổi phỏng vấn kéo dài bao lâu, hỏi về những gì, có cần mang gì không. Giữ thời gian mỗi người như nhau. Ghi bằng chứng ngay trong buổi, đừng để tới cuối ngày mới nhớ lại, vì khi đó ấn tượng chung thường đè lên chi tiết. Nếu một người trong hội đồng quen ứng viên, người đó nên nói trước và không chấm ứng viên đó. Cuối cùng, phiếu chấm chứa nhận xét về từng người, nên chỉ những người trong hội đồng được xem, và nên xóa sau khi đợt tuyển kết thúc nếu câu lạc bộ không còn cần.

Ví dụ: tuyển ban kỹ thuật câu lạc bộ tin học

Ban điều hành câu lạc bộ tin học tuyển năm bạn cho ban kỹ thuật, việc chính là duy trì trang web và hỗ trợ các buổi workshop. Prompt 1 chốt ba năng lực: làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, cam kết thời gian; câu lạc bộ sẽ tự đào tạo cách dùng công cụ quản lý trang web. Bản nháp từ prompt 2 có một câu hỏi "Bạn có biết dùng Git không?" và một câu hỏi tuổi kèm chuyện tình cảm để đoán thời gian rảnh. Đoạn code soát bắt được cả hai; ban sửa thành câu hỏi kể lại một lần sửa lỗi cùng nhóm và câu hỏi thẳng về số giờ dành được mỗi tuần. Ba người phỏng vấn dùng chung phiếu chấm từ prompt 4, chấm độc lập rồi mới bàn, và chênh lệch điểm giữa họ nhỏ hơn hẳn đợt tuyển trước.

Cẩn thận
  • Mỗi người phỏng vấn tự hỏi theo cách của mình.
  • Chấm theo cảm tình, không có phiếu chấm.
  • Hỏi tuổi, chuyện tình cảm, tôn giáo, quê quán, sức khỏe của ứng viên.
  • Hỏi kiến thức mà câu lạc bộ sẽ đào tạo sau khi vào.
  • Bàn điểm trước khi mỗi người chấm độc lập.
  • Để phiếu chấm có nhận xét cá nhân lan ra ngoài hội đồng.

Câu hỏi thường gặp

Phỏng vấn có cấu trúc là gì?

Là hỏi mọi ứng viên cùng một bộ câu, cùng thứ tự, và chấm theo phiếu có thang điểm.

Câu hỏi hành vi khác câu hỏi tình huống thế nào?

Câu hành vi hỏi việc đã xảy ra; câu tình huống hỏi ứng viên sẽ làm gì nếu gặp một tình huống.

Thang điểm phỏng vấn nên viết thế nào?

Mỗi mức mô tả một câu trả lời cụ thể trông ra sao, không chỉ ghi tốt hay khá.

Không nên hỏi gì khi phỏng vấn thành viên?

Những gì không liên quan tới công việc, như tuổi, tình cảm, tôn giáo, quê quán, sức khỏe.

Học tiếp

Nếu bạn muốn học Python và AI bài bản cùng giảng viên, tham khảo khóa học AI của Big-O Coding.

Muốn học bài bản cùng giảng viên?

Khóa AI – Introduction to Machine Learning: nền tảng Máy học từ thuật toán cơ bản đến Neural Networks và LLM, học bằng Python. Học thử buổi 1 miễn phí.

Xem Khóa AI

Nguồn tham khảo

Chia sẻ: Facebook LinkedIn
Nhắn Zalo tư vấnZalo Gọi 0937 401 483