- Chia trang ba phần: cột ghi chép lớn bên phải, cột câu hỏi hẹp bên trái, ô tóm tắt dưới cùng.
- Trong giờ chỉ ghi ý ngắn; câu hỏi và tóm tắt viết sau giờ, càng sớm càng tốt.
- Ôn bằng cách che cột ghi, nhìn câu hỏi và tự trả lời thành lời.
- AI dùng để soát: so ghi chú với bài giảng, chỉ ý bị thiếu hay ghi sai; không dùng để ghi thay.
Code trong bài là Python, chỉ dùng thư viện chuẩn; phần kiểm dùng thêm thư viện beautifulsoup4 bản 4.15.0. Ghi chú trong ví dụ là một buổi học giả định về bảng băm.
Khuôn Cornell là gì
Khuôn ghi chú Cornell do Walter Pauk, giáo sư giáo dục ở Đại học Cornell, xây dựng và trình bày trong sách How to Study in College. Bản hướng dẫn một trang của Trung tâm Chiến lược Học tập (Learning Strategies Center) của trường chia mỗi trang giấy thành ba phần: cột ghi chép rộng khoảng 6 inch bên phải, cột câu hỏi rộng khoảng 2,5 inch bên trái, và một dải cao khoảng 2 inch dưới cùng để tóm tắt.
Bản hướng dẫn đó mô tả năm bước:
- Ghi (Record): trong giờ học, ghi vào cột ghi chép bằng câu ngắn gọn, kiểu điện tín.
- Hỏi (Questions): càng sớm càng tốt sau giờ học, viết câu hỏi vào cột trái dựa trên phần đã ghi.
- Tự nói lại (Recite): che cột ghi chép, chỉ nhìn câu hỏi hay từ khóa ở cột trái, nói thành tiếng câu trả lời bằng lời của mình.
- Suy ngẫm (Reflect): tự hỏi các ý này quan trọng thế nào, dựa trên nguyên lý gì, áp dụng ra sao, liên quan gì với điều đã biết.
- Ôn (Review): mỗi tuần dành ít nhất mười phút xem lại mọi ghi chú cũ.
Trang giới thiệu của trung tâm cũng khuyên thử nhiều cách ghi chú khác nhau để tìm cách hợp với mình trong từng hoàn cảnh; Cornell là một lựa chọn, không phải cách duy nhất.
Vì sao không để AI ghi thay
Bản chép lời và bản tóm tắt do AI làm có ích, nhất là khi bạn lỡ một đoạn; cách làm có trong bài chép lời bài giảng với AI. Nhưng đó là tài liệu tham khảo, không phải ghi chú. Phần có giá trị của ghi chú là chính quá trình bạn chọn ý, viết lại, đặt câu hỏi. Khi AI làm hết, bạn có một văn bản đầy đủ hơn mà không nhớ được bao nhiêu.
Chỗ hợp lý cho AI là sau giờ học: so ghi chú của bạn với bài giảng để tìm chỗ thiếu, và hỏi bạn từ các câu hỏi bạn đã viết.
Ghi nhanh trong giờ
Bản hướng dẫn của Cornell nói ghi bằng câu kiểu điện tín: bỏ chữ thừa, giữ danh từ, động từ và con số. Tự đặt vài ký hiệu và dùng nhất quán: mũi tên cho "dẫn đến", dấu bằng cho "là", dấu sao cho điều giảng viên nhấn mạnh, dấu hỏi cho chỗ bạn chưa hiểu cần hỏi lại. Đừng cố ghi đủ mọi câu giảng viên nói; khi bị tụt lại, bỏ trống vài dòng và ghi tiếp ý mới, sau giờ học sẽ bổ sung từ slide hay bản chép lời.
Khoảng trống ở cột trái là cố ý: trong giờ bạn không viết gì vào đó. Nó chờ câu hỏi bạn viết sau giờ, khi đã nghe hết bài và thấy các ý nối với nhau thế nào.
Ví dụ: buổi học về bảng băm
Trong giờ, bạn ghi ở cột phải: hàm băm biến khóa thành chỉ số; tra cứu trung bình O(1) nếu ít va chạm; va chạm là hai khóa cùng chỉ số; nối chuỗi; dò tuyến tính; hệ số tải. Giảng viên dặn tuần sau kiểm tra, bạn ghi luôn vào cùng trang.
Tối hôm đó, bạn chép ghi chú vào tệp chữ, thêm hai câu hỏi ở cột trái: "Vì sao bảng băm tra cứu nhanh?" và "Va chạm là gì, xử lý thế nào?", rồi viết một câu tóm tắt. Chạy code, nó nhắc dòng lời dặn kiểm tra chưa có câu hỏi; bạn chuyển dòng đó sang lịch học thay vì để trong ghi chú. Dán ghi chú và slide vào chatbot, AI báo bạn thiếu ý về cách chọn hàm băm ở slide 7. Bạn mở slide 7, thấy đúng, tự viết thêm hai dòng và một câu hỏi mới. Cuối tuần, che cột phải, trả lời ba câu hỏi thành tiếng; câu về dò tuyến tính còn lúng túng, bạn đánh dấu để ôn lại.
Ghi chú bằng tệp chữ và soát bằng code
Ghi tay trên giấy là cách quen thuộc. Nếu bạn ghi trên máy, một quy ước đơn giản giúp giữ khuôn Cornell trong tệp chữ thường: dòng bắt đầu bằng dấu gạch là ý ghi trong giờ, dòng bắt đầu bằng dấu hỏi là câu hỏi viết sau giờ cho các ý bên dưới nó, dòng bắt đầu bằng dấu bằng là tóm tắt.
Đoạn code dưới đây đọc tệp đó, soát xem nhóm ý nào chưa có câu hỏi, câu hỏi nào chưa có ý, có thiếu tóm tắt không, in danh sách câu hỏi để tự kiểm tra, và xuất một trang HTML hai cột để in ra hay mở bằng trình duyệt.
"""Ghi chú bài học kiểu Cornell bằng tệp chữ thường, rồi soát và in ra trang hai cột.
Cách ghi (mỗi dòng bắt đầu bằng một ký hiệu):
# tiêu đề buổi học
- một ý ghi trong giờ học (cột ghi chép, bên phải)
? câu hỏi hay từ khóa viết SAU giờ học cho các ý bên dưới nó (cột câu hỏi, bên trái)
= tóm tắt cả trang, viết sau giờ học (ô dưới cùng)
Chương trình:
- soát: nhóm ý chưa có câu hỏi, câu hỏi chưa có ý nào, thiếu tóm tắt;
- danh sách câu hỏi để tự kiểm tra (che cột ghi chép, chỉ nhìn câu hỏi rồi trả lời);
- trang HTML hai cột để in hay mở bằng trình duyệt.
Chỉ dùng thư viện chuẩn.
"""
import html
def doc(van_ban):
trang = {"tieu_de": "", "khoi": [], "tom_tat": ""}
for dong in van_ban.splitlines():
dong = dong.strip()
if dong.startswith("# "):
trang["tieu_de"] = dong[2:].strip()
elif dong.startswith("? "):
trang["khoi"].append([dong[2:].strip(), []])
elif dong.startswith("- "):
if not trang["khoi"]:
trang["khoi"].append([None, []])
trang["khoi"][-1][1].append(dong[2:].strip())
elif dong.startswith("= "):
trang["tom_tat"] = (trang["tom_tat"] + " " + dong[2:].strip()).strip()
return trang
def soat(trang):
loi = []
for i, (hoi, y) in enumerate(trang["khoi"], 1):
if hoi is None:
loi.append(f"nhóm {i} ({len(y)} ý) chưa có câu hỏi")
elif not y:
loi.append(f"câu hỏi '{hoi}' chưa có ý ghi nào")
if not trang["tom_tat"]:
loi.append("chưa có tóm tắt cuối trang")
return loi
def cau_hoi_tu_kiem(trang):
return [hoi for hoi, y in trang["khoi"] if hoi and y]
def xuat_html(trang):
e = html.escape
hang = "".join(
f"<tr><td class='hoi'>{e(hoi or '')}</td><td>{'<br>'.join(e(x) for x in y)}</td></tr>"
for hoi, y in trang["khoi"])
return (f"<!doctype html><meta charset='utf-8'><title>{e(trang['tieu_de'])}</title>"
"<style>table{border-collapse:collapse;width:100%}td{border:1px solid #999;padding:6px;vertical-align:top}"
"td.hoi{width:30%}</style>"
f"<h1>{e(trang['tieu_de'])}</h1><table>{hang}"
f"<tr><td colspan='2' class='tom-tat'>{e(trang['tom_tat'])}</td></tr></table>")
GHI_CHU_MAU = """# Bài 5: Bảng băm (12/11)
- tuần sau kiểm tra 15 phút
? Vì sao bảng băm tra cứu nhanh?
- hàm băm biến khóa thành chỉ số mảng
- tra cứu trung bình O(1) nếu ít va chạm
? Va chạm là gì, xử lý thế nào?
- hai khóa khác nhau cho cùng chỉ số
- nối chuỗi: mỗi ô là một danh sách
- dò tuyến tính: thử ô kế tiếp
- hệ số tải = số khóa / số ô; vượt ngưỡng thì tăng số ô
= Bảng băm đổi khóa thành chỉ số để tra cứu nhanh; va chạm xử lý bằng nối chuỗi hoặc dò; giữ hệ số tải thấp."""
if __name__ == "__main__":
trang = doc(GHI_CHU_MAU)
print("Soát:", soat(trang) or "ổn")
print("Câu hỏi tự kiểm tra:", *cau_hoi_tu_kiem(trang), sep="\n ")
with open("ghi_chu.html", "w", encoding="utf-8") as f:
f.write(xuat_html(trang))
Với ghi chú mẫu, chương trình báo nhóm đầu tiên (lời dặn kiểm tra 15 phút) chưa có câu hỏi; hai nhóm còn lại đủ câu hỏi và có tóm tắt. Phần kiểm đi kèm đếm tay trên ghi chú mẫu, và đọc lại trang HTML bằng thư viện BeautifulSoup trên 300 ghi chú ngẫu nhiên để chắc mỗi câu hỏi nằm đúng ô bên trái, các ý nằm ô bên phải, và ký tự như dấu nhỏ hơn hay dấu và hiện đúng như bạn gõ.
Sau giờ học: nhờ AI soát
Khi đã viết xong câu hỏi và tóm tắt, mở chatbot với prompt:
Đây là ghi chú của mình cho buổi học [tên buổi]: [dán ghi chú].
Đây là slide (hoặc bản chép lời) của giảng viên: [dán].
Hãy so ghi chú với slide:
1. Liệt kê các ý chính trong slide mà ghi chú chưa có, mỗi ý một dòng, kèm số slide.
2. Chỉ ra chỗ ghi chú hiểu khác slide.
3. Không viết lại ghi chú giúp mình.
Đọc từng ý AI nói thiếu, mở đúng slide đó để kiểm, rồi tự bổ sung vào ghi chú bằng lời của bạn, thêm câu hỏi ở cột trái nếu cần. AI đôi khi báo thiếu một ý mà bạn đã ghi bằng chữ khác; kiểm lại trước khi thêm.
Ôn bằng cột câu hỏi
Đây là phần làm nên giá trị của khuôn Cornell. Che cột phải, đọc câu hỏi ở cột trái, nói to câu trả lời. Câu nào trả lời được thì đánh dấu; câu nào không thì đọc lại cột phải và thử lại hôm sau.
Danh sách câu hỏi mà code in ra dùng được cho việc này. Bạn cũng có thể dán danh sách câu hỏi kèm ghi chú vào chatbot và nhờ nó hỏi bạn từng câu, rồi nhận xét câu trả lời của bạn chỉ dựa trên ghi chú. Mỗi tuần dành ít nhất mười phút ôn các trang cũ theo cách này, như bản hướng dẫn của Cornell khuyên, thì lúc ôn thi bạn đã có sẵn bộ câu hỏi cho cả môn; cách xếp lịch ôn có trong bài ôn thi cuối kỳ cùng AI.
Viết câu hỏi tốt cho cột trái
Câu hỏi ở cột trái quyết định buổi ôn có ích hay không. Vài nguyên tắc:
- Hỏi "vì sao" và "khi nào", không chỉ "là gì". "Vì sao bảng băm tra cứu nhanh?" buộc bạn nối các ý, còn "Bảng băm là gì?" chỉ đòi một định nghĩa.
- Mỗi câu hỏi ứng với một nhóm ý. Nếu một câu hỏi trả lời bằng cả trang, hãy tách nhỏ.
- Viết câu hỏi bạn nghĩ có thể ra thi. Bản hướng dẫn của Cornell nói viết câu hỏi cũng là chuẩn bị sẵn cho lúc ôn thi.
Nếu bí, nhờ AI gợi ý câu hỏi cho một nhóm ý, nhưng chọn và sửa lại bằng lời của bạn.
Ghi chú khi đọc giáo trình
Khuôn Cornell dùng được cả khi đọc sách: mỗi mục giáo trình là một nhóm ý, tiêu đề mục biến thành câu hỏi ở cột trái. Cách đọc chủ động kết hợp với ghi chú có trong bài đọc giáo trình với AI.
- Để AI chép lời và tóm tắt thay cho tự ghi chú.
- Chép nguyên văn slide vào cột ghi chép.
- Để vài tuần sau mới viết câu hỏi, khi đã quên ngữ cảnh.
- Ôn bằng cách đọc lại cột phải thay vì che nó đi và tự trả lời.
- Thêm vào ghi chú mọi ý AI báo thiếu mà không mở slide kiểm lại.
- Chỉ viết câu hỏi dạng "là gì".
Câu hỏi thường gặp
Phương pháp ghi chép Cornell là gì?
Là cách chia trang thành cột ghi chép, cột câu hỏi và ô tóm tắt, ôn bằng cách che cột ghi và tự trả lời câu hỏi.
Có nên dùng AI để ghi chú bài giảng?
Dùng AI để soát ghi chú và hỏi bạn khi ôn; tự ghi vẫn là phần giúp bạn nhớ.
Ghi chú tay hay ghi trên máy tốt hơn?
Trang của Cornell nói nghiên cứu cho thấy ghi tay hiệu quả hơn gõ máy; nếu gõ máy, giữ đủ ba phần của khuôn.
Bao lâu nên ôn lại ghi chú?
Bản hướng dẫn của Cornell khuyên mỗi tuần ít nhất mười phút cho mọi ghi chú cũ.
Học tiếp
Nếu bạn muốn học Python và AI bài bản cùng giảng viên, tham khảo khóa học AI của Big-O Coding.
Khóa AI – Introduction to Machine Learning: nền tảng Máy học từ thuật toán cơ bản đến Neural Networks và LLM, học bằng Python. Học thử buổi 1 miễn phí.


