Hướng dẫn dùng AI

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 khi dùng và làm ứng dụng AI

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP hướng dẫn luật cùng có hiệu lực từ ngày 01/01/2026; Nghị định 13/2023/NĐ-CP hết hiệu lực từ ngày đó. Với người dùng AI, điểm cần nhớ là dữ liệu đã khử nhận dạng không còn là dữ liệu cá nhân, nên hãy bỏ tên, số điện thoại, thông tin nhạy cảm trước khi dán dữ liệu của người khác vào chatbot. Với người làm ứng dụng AI, luật đòi xin đồng ý theo từng mục đích, trả lời yêu cầu của người dùng trong thời hạn cố định và báo cho họ biết khi dữ liệu được xử lý tự động.

Ý chính
  • Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 01/01/2026. Nghị định 13/2023/NĐ-CP hết hiệu lực cùng ngày.
  • Dữ liệu cá nhân gồm loại cơ bản (tên, ngày sinh, ảnh, số điện thoại...) và loại nhạy cảm (sức khỏe, sinh trắc học, vị trí, tài khoản ngân hàng, dữ liệu theo dõi hành vi trên mạng...). Dữ liệu đã khử nhận dạng không còn là dữ liệu cá nhân.
  • Dán dữ liệu của người khác vào chatbot: chỉ gửi phần việc cần, bỏ thông tin nhạy cảm và thông tin định danh. Luật ghi rõ nghĩa vụ tôn trọng, bảo vệ dữ liệu cá nhân của người khác.
  • Làm ứng dụng AI: xin đồng ý theo từng mục đích, không đặt sẵn ô đồng ý, báo cho người dùng biết khi xử lý tự động và cho họ quyền không tham gia, trả lời yêu cầu trong thời hạn của Nghị định 356.

Bài viết tóm tắt văn bản pháp luật, không phải tư vấn pháp lý. Luật và nghị định được đọc toàn văn trên Công báo ngày 12/11/2026, mỗi ý ghi số điều để bạn đối chiếu. Doanh nghiệp xử lý dữ liệu của nhiều người nên hỏi luật sư hoặc cơ quan chuyên trách bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Văn bản nào đang áp dụng

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 26/6/2025 tại Kỳ họp thứ 9, có 5 chương, 39 điều và hiệu lực từ 01/01/2026. Nghị định 356/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 quy định chi tiết luật, cùng hiệu lực từ 01/01/2026. Điều 42 của Nghị định 356 cho Nghị định 13/2023/NĐ-CP, văn bản trước đây về dữ liệu cá nhân, hết hiệu lực từ ngày đó.

Luật áp dụng cho tổ chức, cá nhân Việt Nam, tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam, và cả bên nước ngoài trực tiếp tham gia hoặc có liên quan đến việc xử lý dữ liệu cá nhân của công dân Việt Nam (Điều 1). Theo Điều 39, hoạt động xử lý đã được đồng ý theo Nghị định 13/2023 thì tiếp tục, không phải xin đồng ý lại.

Riêng với AI, Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 còn cấm thu thập, xử lý dữ liệu để phát triển, huấn luyện hay vận hành AI trái với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân (Điều 7 khoản 3). Hai luật vì thế đi cùng nhau.

Dữ liệu cá nhân cơ bản và nhạy cảm

Điều 2 định nghĩa dữ liệu cá nhân là dữ liệu xác định hoặc giúp xác định một con người cụ thể. Hai câu ngắn trong luật có hệ quả lớn: dữ liệu sau khi khử nhận dạng không còn là dữ liệu cá nhân (Điều 2), còn dữ liệu đã mã hóa vẫn là dữ liệu cá nhân (Điều 12).

Danh mục cụ thể nằm ở Nghị định 356/2025:

  • Cơ bản (Điều 3): họ tên, ngày sinh, giới tính, nơi sinh, nơi ở, quốc tịch, hình ảnh của cá nhân, số điện thoại, số định danh, số hộ chiếu, số giấy phép lái xe, biển số xe, tình trạng hôn nhân, quan hệ gia đình, thông tin tài khoản số, và các thông tin khác giúp xác định một người.
  • Nhạy cảm (Điều 4): nguồn gốc chủng tộc, dân tộc; quan điểm chính trị, tôn giáo; đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, gia đình; tình trạng sức khỏe; dữ liệu sinh trắc học, di truyền; đời sống tình dục; dữ liệu tội phạm do cơ quan thực thi pháp luật lưu; vị trí qua dịch vụ định vị; tên đăng nhập, mật khẩu tài khoản định danh điện tử, ảnh thẻ căn cước; thông tin tài khoản và giao dịch ngân hàng; và dữ liệu theo dõi hành vi, hoạt động dùng mạng xã hội, dịch vụ trực tuyến.

So với Nghị định 13/2023, danh mục nhạy cảm mới có thêm thông tin đăng nhập tài khoản định danh điện tử, ảnh thẻ căn cước và dữ liệu theo dõi hành vi trên mạng. Mục cuối này đáng để người làm ứng dụng AI chú ý: nếu ứng dụng lưu lịch sử sử dụng để phân tích hành vi người dùng, hãy đối xử với nó như dữ liệu nhạy cảm. Khi xử lý dữ liệu nhạy cảm, tổ chức phải phân quyền truy cập và có quy trình bảo mật riêng (Điều 4 khoản 2 Nghị định 356).

Khi bạn là người dùng AI

Luật không có điều riêng cho việc dán dữ liệu vào chatbot, nhưng các định nghĩa đủ để bạn tự xét. Điều 2 khoản 6 kể việc cung cấp, chuyển giao dữ liệu là một dạng xử lý. Điều 4 khoản 2 ghi mỗi người có nghĩa vụ tôn trọng, bảo vệ dữ liệu cá nhân của người khác. Điều 7 cấm xử lý dữ liệu cá nhân trái pháp luật và cấm mua bán dữ liệu cá nhân.

Ví dụ thường gặp: một giáo viên muốn nhờ chatbot nhận xét bảng điểm, trong bảng có họ tên, số điện thoại phụ huynh và cột ghi chú sức khỏe. Hình 1 cho thấy cách làm gọn: chỉ giữ phần việc cần.

Trước khi dán bảng điểm vào chatbot Loại dữ liệu theo Điều 3, Điều 4 Nghị định 356/2025 Nguyễn Văn An cơ bản 09xx xxx xxx cơ bản Điểm: 8,5 Hen suyễn nhạy cảm Chỉ giữ phần việc cần HS01 Điểm: 8,5 Tên thay bằng mã; điện thoại và sức khỏe bị bỏ Còn giữ bảng tra mã thì chưa chắc là khử nhận dạng
Trước khi dán vào chatbot Điều 3, Điều 4 Nghị định 356/2025 Nguyễn Văn An cơ bản 09xx xxx xxx cơ bản Điểm: 8,5 Hen suyễn nhạy cảm HS01 Điểm: 8,5 Bỏ điện thoại và ghi chú sức khỏe Còn bảng tra mã: chưa chắc là khử nhận dạng
Hình 1. Một dòng bảng điểm trước và sau khi làm gọn để nhờ chatbot nhận xét: số điện thoại và ghi chú sức khỏe bị bỏ, họ tên thay bằng mã. Loại dữ liệu ghi theo Điều 3, Điều 4 Nghị định 356/2025.

Có một chi tiết dễ hiểu nhầm. Đổi tên thành mã giúp giảm rủi ro, nhưng nếu bạn vẫn giữ bảng tra mã ra tên, dữ liệu gửi đi vẫn có thể giúp xác định người cụ thể, tức chưa chắc đã là "khử nhận dạng" theo định nghĩa ở Điều 2 khoản 11. Vì vậy cách an toàn nhất vẫn là bỏ hẳn những cột không cần cho việc AI phải làm. Các thao tác làm sạch dữ liệu và cài đặt quyền riêng tư của từng chatbot có trong bài dùng AI an toàn và bài dùng AI phân tích bảng dữ liệu an toàn.

Với dữ liệu của chính bạn, bạn có các quyền ở Điều 4: được biết về việc xử lý; đồng ý, không đồng ý hoặc rút lại sự đồng ý; xem, chỉnh sửa; yêu cầu cung cấp, xóa, hạn chế xử lý; phản đối; khiếu nại, khởi kiện, đòi bồi thường. Điều 5 Nghị định 356 đặt thời hạn cho bên kiểm soát dữ liệu: phản hồi trong 02 ngày làm việc; ngừng xử lý trong 15 ngày khi bạn rút lại đồng ý; cho xem, sửa trong 10 ngày; xóa trong 20 ngày, hoặc 30 ngày nếu phải yêu cầu bên thứ ba xóa. Mỗi loại yêu cầu chỉ được gia hạn một lần.

Khi bạn làm ứng dụng AI

Nếu bạn tự quyết mục đích và tự xử lý dữ liệu của người dùng, bạn là "bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân" (Điều 2 khoản 9). Danh sách việc theo đúng văn bản:

  1. Xin đồng ý cho đúng. Sự đồng ý phải tự nguyện, người dùng biết loại dữ liệu, mục đích, ai xử lý và quyền của họ; đồng ý theo từng mục đích; im lặng không phải là đồng ý (Điều 9). Nghị định 356 Điều 6 thêm: cách xin đồng ý phải kiểm chứng được, bạn phải lưu lại sự đồng ý và chịu trách nhiệm chứng minh khi có tranh chấp, không được đặt sẵn chế độ mặc định đồng ý, và phải báo khi dữ liệu cần xử lý là dữ liệu nhạy cảm.
  2. Làm đúng phần dành cho AI. Điều 30 Luật đòi dữ liệu trong hệ thống AI được xử lý đúng mục đích, trong phạm vi cần thiết, có xác thực và phân quyền truy cập, và phải phân loại việc xử lý theo mức rủi ro. Điều 10 Nghị định 356 cụ thể hơn: thông báo cho người dùng về việc xử lý tự động, giải thích nguyên tắc hoạt động của thuật toán và ảnh hưởng tới họ, cho họ lựa chọn không tham gia; kết quả suy luận của AI mà giúp xác định một người cũng phải được bảo vệ như dữ liệu cá nhân; đánh giá việc tuân thủ định kỳ mỗi năm một lần; người dùng phải sửa, ẩn danh hoặc xóa được hồ sơ nhận dạng của mình.
  3. Lập hồ sơ đánh giá tác động và gửi cơ quan chuyên trách trong 60 ngày kể từ ngày đầu xử lý (Điều 21). Theo Điều 38, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp khởi nghiệp được chọn làm hay không trong 5 năm, hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ không phải làm, trừ khi họ xử lý dữ liệu nhạy cảm, xử lý dữ liệu của số lượng lớn người hoặc kinh doanh dịch vụ xử lý dữ liệu.
  4. Xem kỹ chuyện chuyển dữ liệu ra nước ngoài. Điểm c khoản 1 Điều 20 kể cả trường hợp dùng nền tảng ngoài lãnh thổ Việt Nam để xử lý dữ liệu thu thập tại Việt Nam. Nếu ứng dụng gửi dữ liệu người dùng tới máy chủ của một hãng AI ở nước ngoài, hãy đọc kỹ điều này: các trường hợp ở khoản 1 phải lập hồ sơ đánh giá tác động chuyển dữ liệu xuyên biên giới trong 60 ngày, trừ các trường hợp được miễn ở khoản 6.
  5. Báo vi phạm cho cơ quan chuyên trách trong 72 giờ nếu phát hiện vi phạm có thể xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, tài sản của người dùng (Điều 23).
  6. Với mạng xã hội, dịch vụ trực tuyến: không được đòi ảnh giấy tờ tùy thân để xác thực tài khoản, phải cho người dùng từ chối cookie và chọn "không theo dõi" (Điều 29).

Mức phạt

Điều 8 đặt mức phạt tiền tối đa cho tổ chức: mua bán dữ liệu cá nhân bị phạt tới 10 lần khoản thu có được; vi phạm quy định chuyển dữ liệu xuyên biên giới bị phạt tới 5% doanh thu năm trước liền kề; các vi phạm khác bị phạt tới 03 tỷ đồng. Cá nhân vi phạm cùng hành vi chịu mức tối đa bằng một nửa. Ngoài phạt hành chính, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự và phải bồi thường nếu gây thiệt hại.

Cẩn thận
  • Nghĩ rằng mã hóa dữ liệu là đủ: dữ liệu đã mã hóa vẫn là dữ liệu cá nhân (Điều 12).
  • Dán cả bảng tính có số điện thoại, ghi chú sức khỏe vào chatbot chỉ để nhờ định dạng lại.
  • Đặt sẵn ô "Tôi đồng ý" trong ứng dụng: Nghị định 356 cấm thiết lập mặc định đồng ý.
  • Gộp mọi mục đích vào một lần đồng ý, ví dụ vừa dùng dịch vụ vừa dùng dữ liệu để quảng cáo: luật đòi đồng ý theo từng mục đích.

Câu hỏi thường gặp

Dữ liệu cá nhân nhạy cảm là gì?

Là dữ liệu gắn với quyền riêng tư, khi bị xâm phạm sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới quyền lợi của người đó. Danh mục ở Điều 4 Nghị định 356/2025 gồm sức khỏe, sinh trắc học, vị trí, tài khoản ngân hàng, quan điểm chính trị, tôn giáo, dữ liệu theo dõi hành vi trên mạng và một số loại khác.

Quyền của chủ thể dữ liệu cá nhân gồm những gì?

Điều 4 Luật 91/2025/QH15: được biết, đồng ý hoặc rút lại sự đồng ý, xem và chỉnh sửa, yêu cầu cung cấp, xóa, hạn chế xử lý, phản đối, khiếu nại, khởi kiện và đòi bồi thường.

Nghị định 356/2025 quy định gì?

Nghị định quy định chi tiết luật: danh mục dữ liệu cơ bản và nhạy cảm, thời hạn trả lời yêu cầu của chủ thể dữ liệu, cách xin đồng ý, bảo vệ dữ liệu trong AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, và hồ sơ đánh giá tác động.

Dán dữ liệu khách hàng vào ChatGPT có vi phạm không?

Luật không có điều riêng cho chatbot. Việc gửi dữ liệu là một dạng xử lý theo Điều 2, nên cần có căn cứ: sự đồng ý của khách hàng hoặc một trường hợp không cần đồng ý ở Điều 19. Cách an toàn là bỏ thông tin định danh và thông tin nhạy cảm trước khi gửi.

Học tiếp

Muốn học bài bản cùng giảng viên?

Khóa AI – Introduction to Machine Learning: nền tảng Máy học từ thuật toán cơ bản đến Neural Networks và LLM, học bằng Python. Học thử buổi 1 miễn phí.

Xem Khóa AI

Nguồn tham khảo

Chia sẻ: Facebook LinkedIn
Nhắn Zalo tư vấnZalo Gọi 0937 401 483